قوز قرنیه (کراتوکونوس) چیست؟ علائم، تشخیص و راه های درمان بدون جراحی

Keratoconus، كراتوكونوس يا قوز قرنیه، بيماری پيشرونده ای است كه معمولا در سنین نوجوانی يا اوايل دهه سوم زندگی بروز می کند و عموما تا سن سی سالگی احتمال پیشرفت وجود دارد.

در اين بيماری قرنيه نازک شده و شكل آن نیز تغيير می كند. قرنيه به طور طبيعی شكلی گرد يا كروی دارد ولی در قوز قرنیه، قرنيه برآمده و مخروطی شكل می شود. اين مسئله بر روی انكسار نور هنگام ورود به چشم تأثير گذاشته و سبب كاهش وضوح بينايی خواهد شد. قوز قرنیه ممكن است در يک يا هر دو چشم رخ دهد ولی در 90% موارد در هر دو چشم ديده می شود.

علائم و نشانه های كراتوكونوس

تشخيص کراتوکونوس در مراحل اولیه ممکن است دشوار باشد اما در مراحل پیشرفته معمولا به راحتی تشخیص داده می شود. اين بيماری معمولا با نزديک بينی و آستيگماتيسم همراه است، در نتيجه موجب عدم وضوح و تاری ديد بیمار می شود.

همچنین ممکن است بيمار دچار هاله بينی، چند بینی و حساسيت به نور باشد. یکی از نشانه های اولیه قوز قرنیه، تغییر مکرر شماره چشم مخصوصا مقدار و محور آستیگماتیسم می باشد.

علاوه بر این موارد، قوز قرنیه ممکن است سال ها بدون تغییر باقی بماند اما در مدت کوتاهی به سرعت پیشرفت کند.

علل كراتوكونوس

علت عارضه قوز قرنیه دقیقا مشخص نيست. اما به نظر میرسد زمینه ژنتیک تا حد زیادی در این در این بیماری دخالت دارد. چون در بسیاری از افراد مبتلا، نزدیکان فرد هم ممکن است به این بیماری مبتلا باشند.

یکی از علت های دیگر این بیماری، واکنش های آلرژیک چشم و قرنیه و مالش مکرر چشم ها به علت خارش است. این امر می تواند منجر به پیشرفت بیماری شود. اگر در اعضای خانواده شما کسی به بیماری قوز قرنیه مبتلاست، شما نیز حتما در اولین فرصت برای معاینه و بررسی وجود این بیماری به اوپتومتریست مراجعه کنید.

مطالب مرتبط:

آیا می دانستید مالش چشم ها بسیار مضر می باشد؟ درباره آن بیشتر بخوانید!

تشخیص قوز قرنیه

همانطور که گفتیم قوز قرنیه یک بیماری پیشرونده است و ممکن است تشخیص آن در مراحل اولیه دشوار باشد. علائم اولیه قوز قرنیه شامل تغییر مکرر شماره عینک، افزایش نزدیک بینی و آستیگماتیسم، تاری دید با عینک، دوبینی یا چند بینی، هاله بینی و پخش نور به خصوص در سنین نوجوانی و اوایل جوانی بین پانزده تا بیست و پنج سالگی است.

در معاینات اپتومتری، افزایش انحنای قرنیه و نامنظمی در قرنیه، رفلکس قیچی در رتینوسکوپی و عدم اصلاح کامل بینایی با عینک به علت آستیگماتیسم نامنظم، می تواند از نشانه های اولیه قوز قرنیه باشد.

در مراحل پیشرفته تر، علائمی مانند مخروطی شدن راس قرنیه و سایر تغییرات در بافت قرنیه نیز قابل تشخیص هستند.

اما حساس ترین و بهترین روش تشخیص قوز قرنیه، تصاویر توپوگرافی و اندازه گیری ضخامت قرنیه با وسایلی مانند پنتاکم، ارب اسکن، گالیله یا سایر روش های توپوگرافی می باشد که برای تشخیص موارد خفیف و سطح بندی شدت کراتوکونوس بسیار کاربردی می باشند.

درمان قوز قرنیه

درمان های غیر جراحی: قسمت اول

همانطور که گفتیم قوز قرنیه یک بیماری پیشرونده است. همچنین، معمولا در هر دو چشم ایجاد می شود و با افزایش نزدیک بینی، آستیگماتیسم و نامنظمی قرنیه همراه است.

1- استفاده از عینک یا لنز

در مراحل خفیف قوز قرنیه، تجویز عینک مناسب یا لنزهای سافت مناسب می تواند دید واضح و مناسب برای بیمار ایجاد کند.

نکته حائز اهمیت این است که تجویز عینک و لنز های سافت در بیماران کراتوکونوس نسبت به افراد دیگر متفاوت بوده و به دانش و تجربه کافی معاینه کننده نیاز داشته تا فرد بتواند علاوه بر بینایی مناسب، از راحتی کافی هم برخوردار باشد.

2- استفاده از لنزهای مخصوص کراتوکونوس

وقتی کراتوکونوس پیشرفت می کند، دستیابی به بینایی مناسب با عینک و لنز های نرم مشکل می شود و در مراحل خفیف تا متوسط می توانیم از لنزهای سافت مخصوص کراتوکونوس مانند لنزهای کراسافت و لنزهای هارد نفوذ پذیر به اکسیژن یا آر جی پی استفاده کنیم.

لنزهای نرم مخصوص قوز قرنیه در موارد خفیف تا متوسط کاربرد دارد و مزیت آن، راحتی بیشتر نسبت به لنزهای هارد است.

3- لنز های آر جی پی

در موارد متوسط به بالا، لنزهای قبلی دیگر جواب گو نیستند و برای اصلاح نامنظمی قرنیه باید از لنزهای آر جی پی استفاده کرد. لنز های آر جی پی قرنیه ای می توانند نامنظمی قرنیه را به مقدار زیادی پوشش دهند. همچنین بینایی شفافی برای فرد استفاده کننده فراهم کنند؛ اما مهم ترین مشکل آن ها راحتی کم آن ها در ابتدای استفاده از لنز می باشد.

کاهش راحتی این لنزها نه به دلیل سفت (هارد) بودن لنز، بلکه به دلیل کوچک بودن لنز و حرکت آن بر روی قرنیه، برخورد با لبه پلک و احساس جسم خارجی، و تماس با راس قرنیه می باشد.

همچنین این لنزها به علت کوچک بودن و امکان بیرون پریدن از چشم معمولا هنگام ورزش کردن قابل استفاده نیستند. بیشتر استفاده کنندگان از لنز های آر جی پی در صورت داشتن انگیزه کافی برای دید خوب بعد از مدتی استفاده کردن و طی کردن مراحل عادت پذیری از این لنزها به وجود لنز عادت کرده و می توانند در اکثر مواقع از لنزهای خود استفاده کنند و از بینایی شفاف برخوردار باشند.

4- لنزهای هیبرید، اسکلرال و مینی اسکلرال

اما برای افرادی که با عینک و لنز نرم دید مناسبی ندارند و توان تحمل لنزهای هارد را هم ندارند و یا اینکه لنز هارد قرنیه ای به خوبی بر روی چشم فیت نشود، می توان از لنزهای پیشرفته تر مانند لنزهای هیبرید (دوگانه) یا لنزهای اسکلرال و مینی اسکلرال استفاده کنند.

• لنزهای هیبرید

لنزهای هیبرید از یک قسمت هارد در مرکز و یک قسمت سافت در محیط لنز تشکیل شده اند. این لنزها به نحوی فیت می شوند که لنز با راس قرنیه تماسی نداشته باشد. بخش هارد لنز در مرکز امکان ایجاد دید شفاف و پوشش نامنظمی های قرنیه را فراهم می کند. بخش سافت لنز در محیط باعث کاهش حرکت لنز و حذف برخورد لبه لنز با پلک ها شده و در نتیجه احساس جسم خارجی و ناراحتی با لنز بسیار کمتر شده و فرد کراتوکونوسی می تواند به صورت همزمان از بینایی شفاف و راحتی کافی با لنز برخودار باشد.

لنزهای هیبرید در مواردی که قوز قرنیه خفیف، متوسط یا شدید باشد قابل استفاده است؛ اما ممکن است در موارد خیلی شدید جوابگو نباشد.

• لنزهای اسکلرال و مینی اسکلرال

این لنزها برخلاف لنزهای هیبرید تماما از جنس لنزهای هارد نفوذ پذیر به اکسیژن ساخته شده اند. باید به گونه ای فیت شوند که هیچ تماسی با قرنیه نداشته باشند و بر روی قسمت سفید رنگ چشم (اسکلرال) قرار می گیرند.

در واقع لنزهای اسکلرال همانند یک پل از روی قرنیه عبور می کنند. با پر شدن فضای بین لنز و قرنیه با محلول مناسب کل نامنظمی های سطح قرنیه را پوشش داده و بینایی شفاف تری ایجاد می کنند.

از آنجایی که لنز اسکلرال بر روی چشم تقریبا هیچ حرکتی ندارد، تماسی با حساس ترین قسمت چشم یعنی قرنیه نداشته و لبه های لنز با پلک برخوردی ندارند. به هیمن دلیل، راحتی فوق العاده ای برای استفاده کننده فراهم می کند.

تفاوت لنزهای اسکلرال و مینی اسکلرال در اندازه آن هاست. لنزهای مینی اسکلرال تقریبا هم اندازه لنزهای نرم هستند. در اکثر موارد فیت موفقیت آمیز همراه با بینایی شفاف و راحت برای بیمار فراهم می کنند. لنزهای اسکلرال بزرگتر، تمام سطح قابل دید چشم را پوشش می دهند و در موارد بسیار شدید که لنز از لنزهای مینی اسکلرال هستند و تقریبا مینی اسکلرال جوابگو نباشد مورد استفاده قرار می گیرند.

فیت انواع لنزهای هارد، هیبرید و اسکلرال در کلینیک چشم دیدار انجام می شود.

برای رزرو نوبت با شماره 09225658051 تماس حاصل فرمایید.