پیر چشمی چیست؟

یکی از عارضه هایی که با بالا رفتن سن افراد به آن دچار می شوند، پیر چشمی می باشد. این عارضه عمدتا برای افراد 40 سال به بالا اتفاق می افتد که با بروز علائمی که در ادامه به آن ها اشاره خواهیم کرد، خود را نشان می دهد. اگر اخیرا احساس می کنید که در بینایی خود دچار مشکل شده اید و علائمی در این باره مشاهده می کنید، با ادامه این مطلب همراه باشید.

پیر چشمی چیست؟

پیر چشمی (به انگلیسی Presbyopia) یک روند طبیعی و یکی از بیماری های چشمی می باشد که عموما خود را به افراد بالای 40 سال نشان می دهد. این روند ممکن است برای افراد بالای 65 سال بدتر و وخیم تر شود. در طی این بیماری، افراد در دیدن اجسام و اشیای نزدیک دچار مشکل می شوند اما اجسام دور را واضح می بینند.

ممکن است دوربینی را با پیر چشمی اشتباه بگیرید، ولی این دو جدا از هم هستند. پیر چشمی به دلیل کاهش انعطاف‌ پذیری عدسی چشم اتفاق میفتد. اما دوربینی مربوط به کاهش طول کره چشم یا کاهش انحنای قرنیه است. کاهش انعطاف‌ پذیری عدسی با افزایش سن، امری کاملا طبیعی است. در این شرایط نور به‌ درستی خم نشده و روی شبکیه متمرکز نمی‌ شود.

علائم پیر چشمی

این علائم که در برخی از افراد از 40 سالگی شروع می شود، به شکل های مختلفی بروز پیدا می کند که در ادامه به آن ها اشاره خواهیم کرد:

• خستگی چشم و سردرد بعد از مطالعه یا انجام کاری که نیاز به مشاهده از نزدیک دارد.
• مشکل در خواندن حروف کوچک
• نیاز به نور بیشتر برای انجام کارهایی با دید نزدیک
• دور کردن کتاب یا گوشی برای مشاهده راحت‌ تر
• مشکل کلی در مشاهده اجسام نزدیک و تاری دید
• پلک‌ زدن مداوم برای مشاهده اجسام

اگر دچار هر یک از این علائم هستید، و این موضوع کارهای روزانه شما را مختل کرده است، توصیه می کنیم حتما به یک چشم پزشک مراجعه کنید تا راه های درمان آن را به شما نشان دهد.

علت پیر چشمی چیست؟

در سنین پایین و جوانی، عدسی چشم حالتی انعطاف پذیر و الاستیک دارد. عدسی با حلقه‌هایی از ماهیچه‌های ریز احاطه شده که برای دید واضح طول و شکل عدسی را تغییر می‌ دهند. برای مشاهده اجسام دور و نزدیک باید این ماهیچه‌ ها شکل عدسی را تغییر دهند.

اما در پیر چشمی، با افزایش سن این انعطاف پذیری عدسی کم می شود و حالت سفت به خود می گیرد. در نتیجه این موضوع، در زمان مشاهده اجسام نزدیک قابل تغییر نمی باشد و برای تمرکز روی اجسام نزدیک منقبض می شود. این سفتی عدسی چشم، با بالاتر رفتن سن، بیشتر و بیشتر می شود و به مرور توانایی تمرکز نور روی شبکیه از بین خواهد رفت.

چه عواملی پیر چشمی را تشدید می کند؟

این عارضه ای است که ممکن است برای هر شخصی پیش آید. اما وجود بعضی از بیماری های زمینه ای و مشکلات، ابتلا به این عارضه را جلو می اندازد. گاها استفاده از دارویی خاص نیز باعث می شود فرد زودتر به پیر چشمی مبتلا شود. در ادامه به بعضی از این عوامل اشاره خواهیم کرد:

• کم‌ خونی
• بیماری قلب و عروق
• دیابت یا مشکل در متابولیسم قند خون
• دوربینی چشم
• بیماری مولتیپل اسکلروزیس که روی ستون فقرات و مغز تاثیر می‌ گذارد.
• بیماری میاستنی گراویس (اختلال عصبی عضلانی)
• بیماری های مربوط به چشم
• ضربه به چشم
• نارسایی عروقی یا جریان خون ضعیف

همچنین استفاده از داروهایی که در ادامه به آن ها اشاره می کنیم نیز در زودرس بودن پیر چشمی موثرند:

• داروهای ضد اضطراب
• داروهای ضد افسردگی
• آنتی‌ هیستامین‌ ها
• داروی ضد روان‌ پریشی
• داروهای ضد اسپاسم
• الکل
• دیورتیک‌ ها

همچنین توجه داشته باشید پیر چشمی در خانم ها بیشتر از آقایان مشاهده می شود. توصیه می کنیم به رژیم غذایی خود نیز توجه ویژه ای داشته باشید، زیرا یکی دیگر از عواملی که پیر چشمی را سرعت می بخشد، رژیم غذایی نامناسب است. گاها جراحی های چشمی نیز ممکن است در بالا رفتن سرعت پیر چشمی دخیل باشند.

پیر چشمی چگونه تشخیص داده می شود؟

اگر هر گونه علائم مربوط به پیر چشمی (در بالا آن ها را بازگو کردیم) را دارید، باید به چشم‌ پزشک مراجعه کنید. حتی اگر علائمی هم ندارید، حتما در ۴۰ سالگی معاینه اولیه را در برنامه خود قرار دهید. با انجام معاینات اولیه می‌ توان مشکلات بینایی را تشخیص داد. و همان طور که در جریان هستید، تشخیص به موقع و زود هنگام هر بیماری ای، می تواند تاثیرات مثبتی در روند درمان آن داشته باشد.

پزشک متخصص چشم، برای تست پیر چشمی قطره‌ ای داخل چشم شما می‌ ریزد. این قطره مردمک چشم را گشاد می‌ کند. گشاد شدن مردمک چشم، به پزشک کمک می کند تا پزشک بهتر و راحت تر بتواند چشم را ببنید و بررسی کند. نگران نباشید! قطره چشم دردی ایجاد نمی کند. اما توجه داشته باشید که برای چند ساعت ممکن است به نور حساسیت خواهید داشت.

اگر علائم مربوط به این عارضه را ندارید، بعد از ۴۰ سالگی هر ۲ یا ۳ سال یک‌ بار برای انجام معاینات معمول به پزشک مراجعه کنید. بعد از ۶۵ سالگی باید معاینات را سالانه انجام دهید. درصورتی‌ که بیماری‌ های زمینه‌ ای مانند دیابت یا بیماری چشم دارید، باید سالانه برای معاینه اقدام کنید.

برای مراجعه به چشم پزشک و تعیین نوبت می توانید با کلینیک چشم دیدار تماس حاصل فرمایید.

راه های درمان پیر چشمی:

درمان قطعی برای این بیماری وجود ندارد و نمی توان آن را به صورت کامل همانند آب مروارید از بین برد. اما راه کارهایی وجود دارد که می توان با استفاده از آن ها، دید را اصلاح کرد تا فرد بتواند به راحتی به انجام امور روزانه خود بپردازد. این راه کارها بسته به میزان شدید بودن این عارضه متفاوت خواهد بود و تماما به تشخیص پزشک مرتبط است.

1- عینک

مسلما اولین راه کار برای اصلاح دید مشکلات چشمی، استفاده از عینک است. اگر قبل از ابتلا به پیرچشمی از عینک استفاده نکرده‌ اید، می‌ توانید برای اصلاح این مشکل عینک بدون نسخه خریداری کنید. توجه داشته باشید که شما برای مطالعه، کار با کامپیوتر، گوشی موبایل و … احتیاج به عینک دارید تا بتوانید کارهایتان را رفع کنید. درجات بزرگنمایی عینک های پیر چشمی متفاوت است. قدرت این عینک‌ ها از ۱٫۰۰ تا ۳٫۰۰ دیوپتر است. اما اگر این عینک‌ ها برای شما مناسب نیست یا قبل از پیر چشمی دچار دوربینی، نزدیک‌ بینی یا آستیگماتیسم بوده‌ اید، باید از لنزهای تجویزی استفاده کنید.

عینک های مختص پیر چشمی به دسته بندی زیر تقسیم می شوند:

• عینک مطالعه نسخه‌ ای: اگر مشکل بینایی ندارید، باید از لنز طبی برای مطالعه استفاده کنید. زمانی که مطالعه نمی‌ کنید، آن را از روی چشم بردارید.
• دو کانونی: یک خط افقی روی این لنزها قرار دارد. قسمت پایین برای مطالعه بوده و قسمت بالای لنز برای مشاهده اجسام دور مناسب است.
• سه کانونی: این نوع لنزها دو خطر افقی قابل‌ مشاهده دارند. برای دید نزدیک، دید دور و مطالعه استفاده می‌ شوند.
• چند کانونی پیش‌ رونده: در این نوع لنز خطوط افقی وجود ندارد. اما در قسمت‌ های مختلف لنز قدرت فوکوس متفاوت است.

2- لنزهای تماسی

بسیاری از افراد تمایلی به استفاده از عینک های طبی ندارند و این کار برای آن ها دشوار خواهد بود. پیشنهاد دکتر برای این افراد استفاده از انواع لنزهای تماسی می باشد. اما توجه داشته باشید که اگر دچار مشکلاتی از جمله مجاری اشک و یا خشکی چشم هستید، مجاز به استفاده از لنزهای تماسی نخواهید بود.

انواع لنزهای تماسی مخصوص پیر چشمی به دسته های زیر تقسیم می شوند:

• لنزهای تماسی دو کانونی: این لنزها دو کانون داشته و قسمت پایین آن ها برای مطالعه مناسب است. قسمت پایین کمی سنگین‌ تر می باشد، به این دلیل که درست در چشم قرار بگیرد. در انواع دیگر آن کانون حاشیه‌ ها با مرکز لنز متفاوت است.
• لنزهای تماسی مونو ویژن: در این نوع لنز برای دید دور لنزی در چشم غالب گذاشته می‌ شود. در چشم دیگر برای دید نزدیک لنز قرار می‌ گیرد.
• مونو ویژن اصلاح شده: لنز تماسی دو کانونی یا چند کانونی در یک چشم قرار گرفته و در چشم غالب لنز برای فاصله دور قرار می‌ گیرد. در واقع هر دو لنز برای فاصله دور مناسب بوده و یک لنز برای مطالعه استفاده می‌ شود.

3- جراحی عیوب انکساری چشم

عملکرد جراحی در این زمینه شبیه به لنز مونو ویژن می باشد که شکل قرنیه را تغییر می دهد. در طی این عمل، دید نزدیک چشم، بهبود پیدا خواهد کرد. اما این تمام ماجرا نیست. زیرا ممکن است بعد از جراحی نیز همچنان به استفاده از عینک نیاز پیدا کنید.

جراحی انکساری قابل برگشت نیست. به همین دلیل است که باید در مورد عوارض آن اطلاعات کامل داشته باشید. این اطلاعات را پزشک معالج شما، در طی جلسه مشاوره، در اختیار شما قرار خواهد داد. لازم به ذکر است که بهتر است قبل از جراحی برای مدتی از لنز مونو ویژن استفاده کنید.

روش های جراحی عیوب انکساری برای پیر چشمی:

• کراتوپلاستی رسانا: 

در این مدل جراحی، انرژی فرکانس رادیویی به اطراف قرنیه تابیده شده و گرما وارد می‌ کند. در نتیجه لبه قرنیه کوچک شده و تمرکز چشم افزایش پیدا می‌کند. گاهی ممکن است نتایج این جراحی طولانی‌ مدت نباشد و مکشل انکساری چشم بازگردد.

• کراتومیلوسیس درجا با کمک لیزر (LASIK): 

در این روش از جراحی عیب انکساری پیر چشمی، فلپ نازک روی چشم جدا شده و با کمک لیزر لایه خارجی قرنیه تغییر می‌کند. با روش جراحی لیزیک بهبودی سریع‌ تر بوده و عوارض کمتر است. همچنین دوران نقاهت در این روش جراحی بسیار کم می باشد و فرد به سرعت می تواند به انجام امور روزانه خود بازگردد.

• کراتکتومی زیر اپیتلیال با کمک لیزر (LASEK): 

این مدل جراحی پیر چشمی بدین گونه است که در پوشش خارجی و محافظ قرنیه به نام اپیتلیوم فلپ خیلی نازک ایجاد می‌ شود. لیزر شکل لایه خارجی قرنیه را تغییر داده و اپیتلیوم جایگزین می‌ شود.

• کراتکتومی فوتورفراکتیو (PRK):

 عمل PRK مشابه تکنیک جراحی لازک است. اما جراح در این روش همه اپیتلیوم را برمی‌ دارد. بعد از جراحی اپیتلیوم جایگزین نشده و به طور طبیعی رشد می‌ کند. دوره نقاهت در این روش از دو مدل قبلی بیشتر است و شخص نایزمند مدت زمان بیشتری برای استراحت خواهد بود.

4- کاشت لنز

جدید ترین روش در جهت از بنی بردن عارضه پیر چشمی کاشت لنز می باشد. در این روش، جراح عدسی چشم را به طور کامل برمی دارد و لنز مصنوعی را جایگزین آن می‌ کند. این لنزها انواع مختلفی دارند. با برخی از آن ها می‌ توانید هم اجسام دور و هم اجسام نزدیک را ببینید. برخی از آن ها نیز داخل چشم تغییر موقعیت می‌ دهند که عدسی سازگار نامیده می شوند. لازم است بدانید که گاهی ممکن است بعد از کاشت لنز برای مطالعه باز هم به عینک نیاز داشته باشید.

راه های پیشگیری از ابتلا به پیر چشمی

مطمئنا نمی توان روشی را توصیه کرد که به وسیله آن به پیر چشمی مبتلا نشد! اما می توان راه کارهایی ساده در پیش گرفت تا به وسیله آن ها، به حفظ سلامت چشم ها کمک کرد. این نکات که در سالم ماندن چشم ها کمک می کند می تواند روند ابتلا به پیر چشمی را کاهش کند.

• به صورت مرتب و منظم به پزشک متخصص چشم برای معاینه مراجعه کنید، خصوصا افراد بالای 40 سال
• برای آگاهی از سلامت بدن خود، به صورت منظم چکاپ انجام دهید
• بیماری هایی همچون دیابت، فشار خون بالا و … می تواند تاثیر مستقیم بر روی بینایی دارند.
• استفاده از عینک آفتابی استاندارد در طی روز می تواند از چشمان در برابر اشعه های مضر نور خورشید محافظت نماید.
• در زمان انجام فعالیت هایی که ممکن است به چشمان آسیبی وارد کند، از عینک مخصوص استفاده کنید.
• در هنگام مطالعه از نور مناسب استفاده کنید.
• مصرف میوه و سبزیجات را به وفور در رژیم غذایی خود بگنجانید.

هزینه درمان پیر چشمی چقدر است؟

از آن جایی که روش های متعددی برای اصلاح دید پیر چشمی وجود دارد، نمی توان هزینه قطعی گفت. زیرا هر روشی هزینه مخصوص به خود را دارد. از طرف دیگر، پزشک انتخابی شما نیز در برآیند هزنیه ها نقش به سزایی دارد. میزان تبحر و حاذق بودن پزشک معالج می تواند در تعیین مقدار هزینه گزینه اول باشد. به عنوان مثال هزینه جراحی انکساری در کلینیک های فوق تخصصی با پزشکان حاذق بیشتر از هزینه جراحی در کلینیک های معمولی خواهد بود.