علت ضعیف شدن چشم در کودکان و بالا رفتن نمره چشم آن ها چیست؟

بسیاری از کودکان در سنین پایین به دلیل عیوب انکساری مجبور به استفاده از عینک های طبی هستند. جدا از این موضوع، علت ضعیف شدن چشم در کودکان و بالا رفتن نمره چشم آن ها نیز دغدغه ای است که برای والدین آن ها مطرح است. در این بخش در این باره توضیحات مفصلی خواهیم داشت:

علت ضعیف شدن چشم در کودکان چیست؟

ضعیف شدن بینایی کودکان می تواند دلایل مختلفی داشته باشد. اما مهم ترین تکنه در این زمینه این است که کاهش بینایی آن ها ارتباط مستقیمی با کاهش فعالیت آن ها خواهد داشت، البته اگر والدین متوجه این مشکل نشده باشند. در برخی کودکان شاهد تنبلی هستیم که علت آن کاهش بینایی است و تشخیص این مشکل میتواند به بهبود زندگی کودکان کمک کند.

توجه داشته باشید که راهکارهای مختلفی نیز برای درمان هر کدام از این مشکلات پیش روی افراد است که با تشخیص به موقع می توان روش درمانی مناسب را انتخاب کرد.

اگر متوجه ضعف بینایی در کودکتان نشده اید به این مورد توجه کنید که ممکن است کودک برای دیدن بهتر، چشمانش را تنگ تر کند! ز میان هر چهار کودک، یک کودک مشکل بینایی دارد و دید واضحی ندارد و متاسفانه اغلب والدین نمی دانند که این مشکل وجود دارد.

دلایل ضعیف شدن چشم کودکان:

در حالی که اختلال بینایی با چالش های زیادی همراه است، یک چشم پزشک کم بینا می تواند انواع استراتژی ها و کمک های بینایی را ارائه دهد که می تواند بینایی باقی مانده کودک را به حداکثر برساند. همان گونه که پیش تر اشاره کردیم، این موضوع می تواند دلایل مختلفی داشته باشد که می تواند شامل موارد زیر باشد:

1. آلبینیسم

آلبینیسم یک بیماری ارثی است که بر تولید ملانین رنگ دانه در پوست، مو و چشم تأثیر می گذارد که به هر فرد رنگ منحصر به فرد خود را می دهد. افراد مبتلا به آلبینیسم یا ملانین بسیار کمی دارند یا اصلا ملانین ندارند.

آلبینیسم بر عملکرد چشم ها تأثیر می گذارد. مقادیر سالم ملانین در رشد شبکیه استفاده می شود. کاهش مقدار ملانین در چشم، یا اصلاً وجود ندارد، می تواند باعث ایجاد مشکلات بینایی مختلفی شود، از جمله:

• آستیگماتیسم: زمانی که عدسی شکل غیر طبیعی داشته باشد یا قرنیه (قسمت شفاف جلوی چشم) به درستی انحنا نداشته باشد و باعث تاری دید شود.
• کم بینایی: از دست دادن بینایی برگشت ناپذیر
• نیستاگموس: حرکات غیر ارادی و سریع چشم
• فتوفوبیا: حساسیت به نور
• بینایی ضعیف: دوربینی یا نزدیک بینی
• چرخش چشم: چشم ها به جهات مختلف اشاره می کنند

مشکلات بینایی مرتبط با آلبینیسم مادام العمر است، اما معمولاً با گذشت زمان بدتر نمی شود.

آستیگماتیسم: 

قرنیه با شکل نامنظم که می تواند باعث تاری دید شود. اگر باعث تاری دید شود، کودک باید از عینک استفاده کند.

دوربینی:

مشکل در دیدن اجسام نزدیک. درجه کمی از دوربینی در نوزادان و کودکان طبیعی است. اگر شدید شد یا باعث سختی کودکان در کارهای روزمره شود، نیاز به عینک است.

چشم های نامرتب و چرخش چشم ها (استرابیسم):

هنگامی که یک چشم به سمت داخل، بالا، پایین یا بیرون می چرخد. این به دلیل عضلات چشمی است که به خوبی با هم کار نمی کنند. بسته به علت ناهماهنگی، می توان برای درمان از عینک، چسب استفاده کرد. در بعضی مواقع نیز تنها جراحی راه کار موجود خواهد بود.

نزدیک بینی:

مشکل در دیدن اشیاء دور می باشد. نزدیک بینی در نوزادان بسیار نادر است اما در کودکان مدرسه ای شایع تر می شود.

از عینک برای اصلاح تاری دید از راه دور استفاده می شود. زمانی که کودکان نزدیک بین شوند، معمولاً استفاده از عینک طبی به آن ها توصیه می شود.

2. ضربه چشم

ترومای چشمی یکی از دلایل اصلی نابینایی است که یک چشم را تحت تاثیر قرار می دهد. بر اساس مطالعه ای که در مجله چشم پزشکی منتشر شده است، تنها در ایالات متحده، سالانه حدود یک چهارم میلیون کودک برای ترومای جدی چشمی تحت درمان قرار می گیرند.

تا 14 درصد از کودکانی که ضربه های چشمی را تجربه می کنند منجر به اختلال بینایی دائمی یا نابینایی می شود. هر زمان که کودک شما ورزش می کند، کارهای دستی خاصی انجام می دهد یا درگیر هر گونه فعالیتی است که می تواند برای چشمان او خطر ایجاد کند، مطمئن شوید که از عینک محافظ استفاده می کند.

3. آب مروارید کودکان

آب مروارید تیرگی یا تیرگی است که در عدسی چشم ایجاد می شود. در حالی که برخی از آب مرواریدها کوچک هستند و با بینایی تداخلی ندارند، برخی دیگر بزرگ هستند و باعث از دست دادن شدید بینایی می شوند.

تخمین زده می شود که از هر 10000 کودک 3 نفر آب مروارید دارند. علل شایع آب مروارید کودکان عفونت، ژنتیک و رشد غیر طبیعی عدسی در رحم است. اگر آب مروارید کوچک یا در لبه های بیرونی عدسی باشد، ممکن است با دید کودک تداخل نداشته باشد.

اگر آب مروارید بینایی کودک را مختل کند، باید در اسرع وقت و بدون خطر با جراحی برداشته شود. اکثر آب مرواریدها باید با جراحی برداشته شوند. آب مروارید در نوزادان و کودکان نادر است و معمولاً با آب مروارید در بزرگسالان ارتباطی ندارد.

4. گلوکوم کودکان

وضعیتی که در آن فشار داخل چشم خیلی زیاد است. علائم هشدار دهنده زیادی دارد که در ادامه به آن ها اشاره خواهیم کرد. گلوکوم اطفال که به آن گلوکوم اطفال یا دوران کودکی نیز گفته می شود، معمولاً قبل از اولین سالگرد تولد کودک تشخیص داده می شود. گلوکوم باعث افزایش فشار داخلی چشم می شود که می تواند منجر به آسیب دائمی عصب بینایی شود.

علائم گلوکوم اطفال شامل از دست دادن بینایی، اشک ریزش زیاد، کدر شدن قرنیه، بزرگ شدن چشم ها و حساسیت به نور است. در بسیاری از موارد، گلوکوم دوران کودکی را می توان به طور موثر مدیریت و درمان کرد.

گلوکوم در دوران کودکی معمولاً نیاز به جراحی دارد. اگر گلوکوم درمان نشود، می تواند باعث نابینایی شود.

5. بیماری های شبکیه

بیماری های شبکیه مانند سندرم باردت-بیدل (Bardet-Biedl syndrome)، آموروز مادرزادی لبر (Leber congenital amaurosis)، رتینیت پیگمانتوزا (RP)، دیستروفی ماکولا استارگارد (Stargardt macular dystrophy) و سندرم آشر (Usher syndrome) می توانند باعث کم بینایی یا نابینایی در کودکان شوند.

کودک مبتلا به هر یک از این بیماری های شبکیه باید به دقت توسط یک بینایی سنج کم بینایی تحت نظر باشد.

6. مجرای اشک مسدود شده

در نوزادان و کودکان مبتلا به این بیماری که انسداد مجرای اشکی نیز نامیده می شود، چشم ها پر از اشک شده و مخاط را جمع می کنند.

ماساژ ملایم مجرای اشک می تواند به رفع انسداد کمک کند. اگر این کار موثر نبود، ممکن است به یک روش کاوش مجرای اشک یا جراحی نیاز باشد.

6. برآمدگی پلک

برآمدگی سفت و بدون درد روی پلک به دلیل مسدود شدن غده چربی. ممکن است خود به خود برطرف شود یا با قطره چشم یا کمپرس گرم درمان شود. در برخی موارد ممکن است به جراحی جزئی نیاز باشد.

7. افتادگی پلک (پتوز)

زمانی که پلک ها آن طور که باید باز نیستند. این به دلیل ضعف عضله ای است که پلک را باز می کند. اگر شدید باشد، می‌ تواند باعث رشد ضعیف بینایی (آمبلیوپی) و نیاز به جراحی پلک شود.

8. ناهماهنگی چشم ها (کاذب استرابیسم)

ناشی از پل بینی پهن یا چین های اضافی پوست بین بینی و چشم است. در این حالت چشم ها به صورت متقاطع به نظر می رسند. در نظر داشته باشید که در صورت مشاهده، چشم ها باید تحت نظر باشند تا از سالم ماندن آن ها اطمینان حاصل شود.

9. تنبلی چشم (آمبلیوپی)

کاهش بینایی به دلیل عدم استفاده در یک چشم می باشد. اغلب به دلیل تمرکز ضعیف یا ناهماهنگی چشم ها ایجاد می شود. استفاده از چسب یا قطره چشمی مخصوص روی چشم نوعی درمان برای آن به شمار می آید. درمان‌ های دیگر معمولاً شامل عینک یا جراحی عضله چشم برای چشم‌ی است که دچار تنبلی می باشد.

10. چشم صورتی (التهاب ملتحمه)

قرمزی قسمت سفید چشم، معمولاً به دلیل عفونت، آلرژی یا سوزش. علائم شامل ریزش اشک، ترشح و احساس وجود چیزی در چشم است.

بسته به علت آن، چشم صورتی اغلب با قطره یا پماد درمان می شود. شستن مکرر دست ها می تواند گسترش عفونت چشم را به سایر اعضای خانواده و همکلاسی ها محدود کند.

11. قرنیه خراشیده (ساییدگی قرنیه)

خراش روی سطح جلویی چشم (قرنیه) را شامل می شود. می تواند بسیار دردناک باشد. در این بیماری چشم ها معمولا اشک می ریزند و به نور نیز حساس هستند.

برای درمان این عارضه از قطره یا پماد آنتی بیوتیک برای بهبود و جلوگیری از عفونت تجویز می شود.

12. Sty (Hordeolum)

این بیماری برجستگی قرمز دردناک روی پلک به دلیل عفونی شدن روغن یا غده عرق را سبب می شود. راه های درمان آن نیز استفاده از کمپرس گرم و قطره یا پماد آنتی بیوتیک می باشد.

13. تورم پلک (بلفاریت)

این بیماری التهاب در غدد چرب پلک می باشد. این معمولا منجر به تورم پلک ها و پوسته پوسته شدن مژه ها می شود.

استفاده از کمپرس گرم و شستن پلک با شامپو بچه می تواند به درمان و از بین بردن آن کمک کند. در صورت وجود عفونت ممکن است نیاز به آنتی بیوتیک با تجویز پزشک می باشد.

دستگاه های کم بینایی برای کودکان

کودکان مبتلا به کاهش بینایی می توانند زندگی کامل و مستقلی داشته باشند. در حالی که بینایی از دست رفته قابل بازیابی نیست، دستگاه‌ هایی مانند ذره بین و تلسکوپ وجود دارند که می‌ توانند به حداکثر کردن دید قابل استفاده کودک کمک کنند. این کمک‌ های کم‌ بینا را می‌ توان به آسانی برای تسهیل برنامه روزانه کودک و کمک به عملکرد مستقل تا حد امکان تنظیم کرد.

نمره چشم تا چه سنی تغییر می کند؟

به طور کلی نمره چشم تا سن 18 سالگی تغییر می کند و از سن 18 سالگی تا 25 سالگی تثبیت می شود. با این حال ممکن است استثنائاتی نیز وجود داشته باشد. بعد از سن 20 سالگی نیز، با توجه به نوع مشکلات انکساری و در صورت صلاح دید چشم پزشک می توانند اقدام به عمل جراحی برای برداشتن عینک و یا لنز کنند.

علت ضعیف شدن ناگهانی چشم کودکان چیست؟

بسیاری از مشکلات بینایی در طول زمان ایجاد می شوند. اما گاهی نمره چشم کودکان به صورت ناگهانی بالا می رود بدون آن که سابقه مشکلات و عیوب انکساری داشته باشند.

متخصصان چشم کودکان در این زمینه می گویند غیر از تروما، علت اصلی از دست دادن ناگهانی بینایی در یک کودک جدا شدن شبکیه چشم است. جداشدگی شبکیه می‌ تواند در اثر سایر بیماری‌ ها مانند رتینوپاتی نارس یا نزدیک‌ بینی شدید ایجاد شود. همچنین می‌ گویند بعضی از بچه‌ هایی که نزدیک‌ بین هستند، شبکیه‌ شان نازک است و می‌ تواند به صورت ناگهانی جدا شود. توجه داشته باشید این اتفاق ممکن است بسیار ناگهانی اتفاق بیفتد.

راه کارهایی برای جلوگیری از ضعیف شدن چشم کودکان:

• تقویت بینایی در کودکان با رژیم غذایی مناسب:

مصرف غذایی مناسب نقش موثری در تقویت بینایی کودکان دارد. مصرف آجیل، سبزیجات، اسفناج، استفاده از انواع کلم‌ ها منجر به تقویت بینایی در کودکان و حتی بزرگسالان خواهد شد. از آن جایی که آووکادو حاوی لوتئین است و این ماده در آوواکادو نسبت به دیگر میوه‌ ها بیشتر است، مصرف آن به جهت تقویت بینایی در کودکان توصیه می شود.

• حذف عادت مالیدن چشم ها:

عادت کردن به مالش چشم ها منجر به عفونت، صدمه به چشم از جمله، تحریک و قرمزی چشم می شود. ترک مالیدن مداوم چشم ها می تواندنوعی معجزه درمان ضعیفی چشم تلقی شود.

• محدویت زمان نگاه کردن به تلویزیون و بازی‌ های کامپیوتری:

سعی کنید حداقل امکان، کودکان را از تماشای بیش از حد تلویزیون منع کنید. حتی می توانید زمان مشخصی برای این کار انتخاب کنید. روزانه حداقل 3 ساعت را می توانید برای این کار اختصاص دهید.

•  تقویت بینایی کودکان توسط بازی های فکری:

استفاده از بازی هایی مانند، پازل، طراحی و نقاشی منجر به تقویت بینایی کودکان می شود. لازم به ذکر است که بازی‌ های دست بافتنی و مهره‌ ای نیز جزء بازی‌ هایی هستند که موجب تقویت بینایی در کودکان می شوند.

نکاتی برای کمک به بینایی کودک:

به همین دلیل است که توصیه می کنیم انجام آزمایشات چشم پزشکی برای کودکتان را جدی بگیرید. در ماه های ابتدایی شما می‌ توانید با انجام تمرین‌ هایی به کسب مهارت و توانایی نوزاد خود در زمینه ردیابی اشیاء با چشمانش کمک زیادی کنید. به طور مثال می‌توانید صورت خود را در مقابل صورت کودک قرار دهید و سرتان را به آرامی بالا و پایین ببرید.

همچنین نوزاد در یک ماهگی علاقه زیادی به تصاویر متضاد و با کنتراست بالا دارد. از این جهت نشان دادن تصاویر متضاد چون صحنه‌های سیاه و سفید و صحنه‌ هایی با خطوط مستقیم و شکسته می‌ تواند به توانایی بینایی نوزاد کمک شایانی کند.

از راه های تقویت علاقه دیداری در شیرخوار، بردن او به خارج از منزل، به خیابان، فروشگاه یا گردش خارج از شهر است. سعی کنید کودک را به نقاطی ببرید و چیزهایی را نشانش دهید که قبلاً آن را ندیده است و نام هر آن چه را که می‌ بیند بلند به زبان بیاورید. دید کودک با بسیاری نکات قابل تقویت است.