دوبینی چیست؟ آشنایی با علل، علائم و راه های درمان دوبینی

اگر شما یا یکی از عزیزانتان آن را تجربه کنید، دیدن دوتایی می تواند باعث نگرانی قابل توجهی شود. دید دوگانه، که به آن دوبینی نیز می گویند، باعث می شود که افراد به جای یک تصویر، دو تصویر یکسان را ببینند، اعم از افقی، عمودی یا مورب. گاهی اوقات دوبینی فقط می تواند یک مشکل تحریک کننده اما خوش خیم به نام استرابیسم باشد. سایر مواقع این بیماری از یک وضعیت پزشکی جدی ناشی می شود.

دوبینی معمولاً یک مشکل موقتی است، اما همچنین می تواند نشانه ای از شرایط سلامت جدی تر باشد. دوبینی اغلب به دلیل مسائل و شرایط دیگر در بدن و چشم شما ایجاد می شود. به همین دلیل بسیار مهم است که در صورت مشاهده هرگونه تغییر در بینایی خود فوراً چشمان خود را بررسی کنید.

دوبینی چیست؟

این بیماری دوبینی اصطلاح پزشکی برای Diplopia به معنای دیدن دو تصویر از یک جسم واحد زمانی که به آن نگاه می کنید، تعریف می شود. دوبینی معمولاً یک مشکل موقتی است، اما همچنین می تواند نشانه ای از شرایط سلامت جدی تر باشد. حتی اگر ناشی از چیزی به سادگی نیاز به عینک جدید باشد، مهم است که در صورت شروع دوبینی، فوراً چشمان خود را توسط پزشک معاینه کنید.

ممکن است دوبینی در یک چشم یا هر دو داشته باشید. به طور کلی دو بینی در هر دو چشم بسیار جدی تر از زمانی است که فقط در یک چشم آن را داشته باشید.

دوبینی تک چشمی در مقابل دوبینی دو چشمی

متخصصین چشم، دوبینی را به صورت تک چشمی (یک چشم) یا دوچشمی (هر دو چشم) طبقه بندی می کند. دوبینی تک چشمی زمانی وجود دارد که هر بار فقط از یک چشم استفاده می کنید. ممکن است به صورت یک سایه ظاهر شود. دو بینی دوچشمی زمانی وجود دارد که هر دو چشم به طور همزمان باز باشند. اگر یکی از چشمان خود را بپوشانید از بین می رود.

دوبینی تک چشمی شایع تر و معمولاً کمتر جدی است. دوبینی دوچشمی معمولاً به دلیل عدم تراز بودن چشم ها یا سایر بیماری های زمینه ای جدی تر ایجاد می شود.

این وضعیت می تواند بر تعادل، حرکت و توانایی خواندن تأثیر بگذارد. دوبینی دوچشمی تنها زمانی رخ می دهد که هر دو چشم باز باشند. اگر فردی یک چشم خود را ببندد، دوبینی از بین می رود، زیرا ناشی از دیدن هر چشم کمی متفاوت است.

دوبینی تک چشمی ممکن است زمانی رخ دهد که دوبینی ناشی از مشکل فقط یک چشم باشد. درمان دوبینی بستگی به علت و نوع آن دارد. درمان‌ها می‌تواند شامل ورزش‌های چشم، عینک‌های طراحی شده خاص و جراحی باشد.

این مقاله به بررسی علل، تشخیص و درمان دوبینی می پردازیم:

نکاتی در مورد دید دوگانه یا دوبینی

در اینجا چند نکته کلیدی در مورد دو بینی وجود دارد. جزئیات بیشتر در ادامه مقاله گفته خواهد شد:

• دوبینی یا دوبینی می تواند ناشی از طیف وسیعی از شرایط زمینه ای باشد.
• دوبینی می تواند فقط یک چشم یا هر دو را درگیر کند.
• انحراف چشم در دوران کودکی، گاهی اوقات ممکن است عود کند و باعث دو بینی شود.
• الکل یا داروهای تفریحی می توانند باعث دوبینی موقت شوند.
• درمان ها می تواند شامل جراحی، تمرینات چشمی یا لنزهای اصلاحی باشد.

تعریف دوبینی

دوبینی یا دوبینی یک مشکل چشمی است که باعث می شود فرد دو تصویر مجزا از یک شی را ببیند. یکی از تصاویر کم نورتر است و “تصویر روح” نامیده می شود. مردم اغلب دوبینی را با تاری دید اشتباه می گیرند. دوبینی می تواند یک یا هر دو چشم را درگیر کند. در دوبینی تک چشمی، حتی اگر چشم دیگر بسته باشد، تصویر دوتایی باقی می ماند. علت این امر اغلب در چشم است و به دلیل یک مشکل عصبی بعید است.

فرد مبتلا به دوبینی دوچشمی تنها زمانی دو تصویر را می بیند که هر دو چشم باز باشد. شرایط جدی تر ممکن است باعث این شود. دوبینی می تواند افقی، عمودی یا هر دو (مورب) باشد.

اگر دوبینی دوچشمی دارید، دوبینی شما می تواند به صورت عمودی (بالا به پایین) یا افقی (سمت به پهلو) ظاهر شود. اینکه کدام یک دارید بستگی به این دارد که چه چیزی باعث دو بینی شما شده است و چگونه (یا چرا) چشمان شما از هم تراز نیستند.

دوبل دیدن چه شکلی است؟

آنچه یک فرد مبتلا به دوبینی می بیند بستگی به نوع آن دارد.

1. افقی: تصویر دوتایی در کنار هم ظاهر می شود.
2. عمودی: یک تصویر در بالای تصویر دیگر ظاهر می شود.
3. مورب: تصاویر به صورت افقی و عمودی از یکدیگر جابجا شده اند.

تراز ضعیف باعث دوبینی می شود به راحتی قابل توجه است. با این حال، گاهی اوقات ممکن است آشکار نباشد و زمانی که افراد چشمان خود را در جهت خاصی حرکت می دهند ظاهر شود. یک فرد می تواند دوبینی داشته باشد و آن را نداند. مغز تصاویر یک چشم را نادیده می گیرد (سرکوب) تا تصاویر ناهماهنگ را حذف کند.

علل به وجود آمدن دوبینی چیست؟

هر چشمی تصویر خود را از محیط ایجاد می کند. مغز بازنمایی های هر چشم را ترکیب می کند و آن ها را به عنوان یک تصویر واضح درک می کند. چشم ها باید با هم کار کنند تا درک عمق ایجاد کنند. هر چیزی که این روند را مختل کند می تواند باعث دوبینی شود. می تواند آسیب عصبی یا عضلانی باشد.

برخی از بیماری ها می توانند ماهیچه های حرکت چشم را ضعیف کرده و دید دوگانه ایجاد کنند. آسیب به ماهیچه هایی که چشم را حرکت می دهند یا اعصابی که حرکت چشم را کنترل می کنند می تواند تصویری دوگانه ایجاد کند. آسیب در قسمت های خاصی از چشم مانند عدسی یا قرنیه نیز می تواند باعث دوبینی شود.

علل دوبینی دوچشمی

یکی از علل شایع دوچشمی دوچشمی چشم یا استرابیسم است. این وضعیت زمانی رخ می دهد که چشم ها به درستی در یک راستا قرار نگیرند. استرابیسم در کودکان نسبتاً شایع است. با این حال، این وضعیت همیشه منجر به دوبینی نمی شود. استرابیسم باعث می شود که چشم ها در جهت های کمی متفاوت نگاه کنند.

این وضعیت ممکن است به این دلیل باشد که چشم آسیب دیده مشکلات زیر را دارد:

• فلج یا ضعیف هستند
• حرکت را محدود کرده اند
• آنها بیش از حد قوی یا بیش فعال هستند
• اعصابی که عضلات چشم را کنترل می کنند دارای ناهنجاری هایی هستند
• گاهی اوقات، برای افرادی که در کودکی دوبینی داشته‌ اند، می‌ تواند بعداً در سنین بالاتر بازگردد. در برخی موارد، درمان چشمک زدن نیز می تواند باعث دوبینی شود. این به این دلیل اتفاق می‌افتد که مغز سیگنال‌های یکی از چشم‌ ها را در تلاش برای جلوگیری از دوبینی سرکوب می‌کرد.

دیگر دلایلی که باعث دوبینی می شود:

• اختلال عملکرد تیروئید:

غده تیروئید در گردن قرار دارد و هورمونی به نام تیروکسین تولید می کند. تغییرات در عملکرد تیروئید می تواند بر عضلات خارجی کنترل کننده چشم تأثیر بگذارد. این شامل افتالموپاتی گریوز می‌شود، که در آن چشم‌ها می‌توانند بیرون زده به نظر برسند، زیرا چربی و بافت در پشت چشم ایجاد می‌شود.
سکته مغزی یا حمله ایسکمیک گذرا: در سکته مغزی، به دلیل انسداد در رگ های خونی، خون به مغز نمی رسد. این می تواند رگ های خونی تغذیه کننده مغز یا اعصاب کنترل کننده عضلات چشم را تحت تاثیر قرار دهد و باعث دوبینی شود.

• آنوریسم:

این یک برآمدگی در رگ خونی است و می تواند به عصب عضله چشم فشار بیاورد.

• نارسایی همگرایی:

در این حالت چشم ها به درستی با هم کار نمی کنند. علت ناشناخته است، اما تصور می شود که به دلیل توانایی عصبی عضلانی (کنترل اعصاب بر عملکرد ماهیچه ها) غیر طبیعی بودن منبع مورد اعتماد است.

• دیابت:

این می تواند رگ های خونی را که شبکیه پشت چشم را تامین می کنند، تحت تاثیر قرار دهد. همچنین می تواند بر اعصابی که حرکات ماهیچه چشم را کنترل می کنند تأثیر بگذارد.

• میاستنی گراویس:

این عارضه می تواند باعث ضعف در عضلات از جمله عضلاتی شود که چشم را کنترل می کنند.

• تومورها و سرطان های مغزی:

تومور یا رشد پشت چشم می تواند در حرکت آزاد اختلال ایجاد کند یا به عصب بینایی آسیب برساند.

• مولتیپل اسکلروزیس (MS):

ام اس سیستم عصبی مرکزی از جمله اعصاب چشم را تحت تاثیر قرار می دهد.

• سیاهی چشم:

آسیب می تواند باعث جمع شدن خون و مایع در اطراف چشم شود. این می تواند به خود چشم یا عضلات و اعصاب اطراف آن فشار وارد کند.

• آسیب به سر:

آسیب فیزیکی به مغز، اعصاب، ماهیچه ها یا حفره چشم می تواند حرکت چشم و ماهیچه های آن را محدود کند.

علل دوبینی تک چشمی

اگر دید دوگانه زمانی که یک چشم را پوشانده باشد اما چشم دیگر را پوشانده باشد، مشاهده می شود، متخصصان چشم از آن به عنوان دوبینی تک چشمی یاد می کنند. دوبینی تک چشمی کمتر از دوبینی دو چشمی است.

شرایط زیر می تواند باعث دوبینی تک چشمی شود یا بالعکس:

آستیگماتیسم:

قرنیه یا لایه شفاف جلوی چشم، شکل نامنظمی دارد. با آستیگماتیسم، قرنیه به جای اینکه کاملاً مانند توپ بسکتبال گرد باشد، دو انحنا روی سطح دارد که شبیه توپ فوتبال است.

• خشکی چشم:

چشم به اندازه کافی اشک تولید نمی کند یا خیلی سریع خشک می شود.

• قوز قرنیه:

این یک بیماری دژنراتیو چشم است که باعث نازک شدن قرنیه و مخروطی شکل شدن آن می شود.

• ناهنجاری های شبکیه:

به عنوان مثال، در دژنراسیون ماکولا، مرکز میدان دید فرد به آرامی ناپدید می شود و گاهی اوقات تورم وجود دارد که می تواند باعث دوبینی در یک چشم شود.

• آب مروارید:

آب مروارید در بیش از نیمی از منابع قابل اعتماد همه افراد 80 سال و بالاتر در ایالات متحده رخ می دهد. گاهی اوقات باعث دوبینی در یک چشم می شود.

دوبینی موقت

دوبینی گاهی اوقات می تواند موقتی باشد. گاهی اوقات مسمومیت با الکل و داروهایی مانند بنزودیازپین ها، مواد افیونی یا برخی داروهای ضد تشنج می تواند باعث این امر شود. آسیب های سر مانند ضربه مغزی نیز می تواند باعث دوبینی موقت شود. به خصوص خسته بودن یا داشتن چشم های خسته می تواند باعث دوبینی موقتی شود. اگر دید صحیح به سرعت بر نمی گردد، در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید.

اگر بخواهیم تمام عواملی که در به وجود آمدن دوبینی دخیل هستند را نام ببریم، لیست زیر را شامل می شوند:

• انحراف چشم، که باعث می شود چشم ها به جهات مختلف نگاه کنند
• آب مروارید
• مشکلات شکل قرنیه، مانند قوز قرنیه
• عیوب انکساری مانند آستیگماتیسم
• زخم قرنیه
• یک لنز دررفته
• فلج اعصاب کنترل کننده عضلات حرکت دهنده چشم
• میاستنی گراویس که یک بیماری خود ایمنی است که باعث ضعف عضلانی می شود
• بوتولیسم که یک بیماری جدی ناشی از سمومی است که به اعصاب بدن حمله می کند
• سندرم گیلن باره که وضعیتی است که باعث ضعف عضلانی می شود
• ضربه به سر، حفره چشم یا عضلات چشم
• بیماری گریوز، که یک بیماری خودایمنی است که باعث پرکاری تیروئید می شود که باعث تجمع بافت پشت چشم می شود.
• خشکی چشم
• آنوریسم
• یک تومور مغزی
• سکته مغزی
• التهاب یا عفونت چشم
• اسکلروز چندگانه
• دیابت
• نارسایی همگرایی، که در آن هنگام نگاه کردن به چیزها از فاصله نزدیک، چشم ها با هم حرکت نمی کنند

تشخیص دوبینی

تشخیص دوبینی می تواند برای یک متخصص چشم چالش برانگیز باشد زیرا دلایل احتمالی زیادی وجود دارد. آکادمی چشم پزشکی آمریکا پیشنهاد می کند اولین قدمی که یک متخصص انجام می دهد این است که بپرسد دید دوتایی تک چشمی است یا دوچشمی. اگر دید دوتایی تک چشمی باشد، مشکل بیشتر در داخل چشم است تا در اعصاب. احتمالاً کمتر جدی است.

تشخیص دوبینی در کودکان

کودکان همیشه نمی توانند آنچه را که می بینند بیان کنند، که می تواند تشخیص را دشوار کند. علائم فیزیکی دوبینی در کودکان عبارتند از:

• تنگ کردن چشم ها برای دیدن
• پوشاندن یک چشم با دست
• سرشان را به شکلی غیرعادی می چرخانند
• نگاه کردن به اشیا از پهلو به جای رو به جلو

درمان دوبینی چگونه است؟

روش های درمان دوبینی معمولاً به علت اصلی آن بستگی دارد.

درمان دوبینی تک چشمی:

راه های درمان بسته به علت ایجاد دوبینی تک چشمی متفاوت است، از جمله:

• آستیگماتیسم: عینک های اصلاحی یا لنزهای تماسی اغلب می توانند خمیدگی را خنثی کنند و عبور نور ورودی به چشم را تصحیح کنند.
• جراحی لیزری: این درمان شامل تغییر شکل قرنیه با لیزر است.
• آب مروارید: جراحی معمولا بهترین گزینه است. این روش جراحی منبع مورد اعتماد و علت دوبینی را حذف می کند. عوارض شامل عفونت، درد و احتمالاً ادامه تاری یا دوبینی است، اما درمان سریع معمولاً می تواند این موارد را برطرف کند.
• خشکی چشم: اگر چشم ها به اندازه کافی اشک تولید نکنند یا خیلی سریع خشک شوند، ممکن است ملتهب و دردناک شوند. این می تواند منجر به دوبینی شود. اغلب، تجویز قطره های چشمی جایگزین اشک علائم را تسکین می دهد.

درمان دوبینی دوچشمی:

بسته به علت، درمان بینایی دوچشمی متفاوت است. درمان ها عبارتند از:

• عینک زدن
• تمرینات چشم
• استفاده از لنز تماسی مات
• پوشیدن وصله چشم
• جراحی روی عضلات چشم برای اصلاح موقعیت آنها

در انواع خاصی از دوبینی، سم بوتولینوم (بوتاکس) ممکن است به عضلات چشم تزریق شود و باعث آرامش آنها شود.

با این حال، مردم باید به طور کلی در مورد درمان بوتاکس محتاط باشند، زیرا موارد منع مصرف خاصی وجود دارد. در مطالعه‌ای در سال 2019، موارد منع مصرف شامل اختلالات عصبی عضلانی مانند میاستنی گراویس و اسکلروز جانبی آمیوتروفیک بود.

منشوری که در عینک قرار داده می شود نیز می تواند به تنظیم مجدد تصاویر از هر چشم کمک کند. منشورها را می توان به صورت چسبنده (موقت) یا به طور دائم در لنز قرار داد. منشورهای چسبنده معمولاً برای دوبینی موقت یا هنگام امتحان نقاط قوت مختلف منشور قبل از گرفتن منشور دائمی در نظر گرفته می شوند.

تمرینات چشم

ورزش نمی تواند بسیاری از شرایطی که باعث دوبینی می شود را درمان کند. با این حال، برخی از تمرینات می تواند به نارسایی همگرایی کمک کند. یک مطالعه در سال 2017 نشان داد که بینایی درمانی مشکلات بینایی از جمله نارسایی همگرایی را در افراد مبتلا به مشکلات بینایی ناشی از ضربه مغزی بهبود می بخشد. بینایی درمانی یک برنامه دیداری است که توسط اپتومتریست ها تجویز می شود. این شامل تمرینات چشمی است که با هدف توسعه یا بهبود مهارت های بینایی فرد انجام می شود، مانند موارد زیر:

همگرایی صاف

1. روی یک هدف دقیق، شاید یک چوب نازک یا متن کوچک در یک مجله تمرکز کنید.
2. جسم را در طول بازو و در سطح چشم نگه دارید.
3. هدف این است که تصویر تا زمانی که ممکن است به عنوان یک تصویر واحد باقی بماند.
4. هدف را به آرامی و پیوسته به سمت بینی حرکت دهید.
5. هنگامی که تصویر واحد به دو تصویر تبدیل می شود، چشم ها با هم کار نمی کنند. به شدت بر گردآوری مجدد این تصاویر تمرکز کنید. پس از اتصال، هدف را به بینی نزدیک کنید.
6. در صورت عدم امکان پیوستن مجدد به تصاویر، دست را به حالت اولیه خود برگردانید و تمرین را دوباره شروع کنید.
7. محدوده معمول همگرایی 10 سانتی متر (سانتی متر) از بینی فاصله دارد. سعی کنید تصویر را به عنوان یک تصویر تا علامت 10 سانتی متر نگه دارید.
8. یک ارتوپتیست ممکن است ابزاری به نام کارت نقطه برای کمک به این مراحل ارائه دهد.

همگرایی پرش

1. هدف مشابهی را در تمرین همگرایی صاف انتخاب کنید.
2. هدف را با فاصله 20 سانتی متری از بینی شروع کنید.
3. بین 5 تا 6 ثانیه نگاه را روی هدف ثابت کنید.
4. برای حدود 2 تا 3 ثانیه به یک جسم ثابت در فاصله 3 متری (متر) نگاه کنید.
5. بینایی را به هدف نزدیکتر برگردانید.
6. یک فرد می تواند این کار را تکرار کند، به تدریج هدف را نزدیک تر کند تا زمانی که بتواند روی جسم در فاصله 10 سانتی متری بدون دید دوگانه تمرکز کند.

اثربخشی این تمرینات عمدتاً به درمان نارسایی همگرایی محدود می شود. اگر علائم بهبود نیافت، فرد باید برای آزمایشات بیشتر به پزشک مراجعه کند.