آشنایی با انواع بیماری های چشمی، علت و علائم آن ها

چشم ما دچار بیماری های زیادی می شود که اغلب قابل درمان هستند.این بیماری ها گاه با علائم مشخص ظاهر می شوند و گاهی هیچ علائمی از خود نشان نمی دهند. بسیاری از افراد بر این باورند که بیماری های چشمی تنها با یک یک رفع و رجوع می شوند، اما ممکن است این گونه نباشد و چشم ما در معرض بیماری حادتری قرار داشته باشد. بهترین راه این است که به صورت منظم و مستمر برای بررسی و معاینه چشم خود، به چشم پزشک کراجعه کنید. در ادامه به معرفی انواع بیماری های چشمی خواهیم پرداخت:

لیست انواع بیماری های چشمی

در این بخش سعی کردیم شما را با انواع بیماری هایی که مرتبط به چشم است آشنا کنیم و علت، علائم و درمان هر یک را نیز به صورت مختصر بیان کنیم:

1- آب مروارید (Cataracts)

آب مروارید یکی از بیماری های رایج چشمی است که اغلب با بالا رفتن سن خود را نمایان می کند. عدسی چشم در سال های اولیه زندگی و همچنین دوران جوانی، بسیار انعطاف پذیر می باشد. با بالا رفتن سن این عدسی انعطاف خود را از دست می دهد و سفت می شود. این سفت شدن، کدری عدسی را به دنبال دارد که دیگر همانند گذشته شفاف نیست و بدین ترتیب چشم نمی تواند نور را به درستی متمرکز کند.

علت‌ بیماری آب‌ مروارید:

• افزایش سن
• وراثت
• نواقص مادرزادی
• بیماری‌ های مزمن مانند دیابت و فشار خون
• سیگار کشیدن
• چاقی
• مصرف بیش از اندازه الکل
• استفاده بیش از حد از داروهای استروئیدی
• آسیب‌ های چشمی خاص

علائم آب مروارید چیست؟

اگر با هر یک از علائم زیر رو به رو شدید، توصیه می کنیم تا به یک پزشک متخصص چشم رجوع کنید:

•  تاری دید
• حساسیت به نور
• تغییرات مکرر نسخه برای عینک یا لنزهای طبی
• ضعف در دید در شب
• تغییر و کمرنگ به نظر رسیدن رنگ‌ ها
• دوبینی در یک چشم

روش های درمان آب مروارید

تغییر سبک زندگی، رژیم غذایی مناسب و محافظت از چشم ها در برابر عوامل بیرونی همواره می تواند کمک کند تا از ابتلا به بیماری های گوناگون چشمی از جمله آب مروارید، در امان باشید. درمان آب مروارید بستگی به میزان شدت آن دارد. ممکن است بتوانید با عینک مشکل تاری دید را رفع کنید. اما اگر بیماری پیشرفت کرده باشد باید از جراحی چشم در این زمینه استفاده کنید.

2- اختلال چشم بیرون‌ زده، پروپتوز، Bulging Eyes 

آیا تا به حال به چشم های بیرون زده بعضی از افراد دقت کرده اید؟ این اختلال ممکن است ارثی باشد و یا نشان از یک بیماری جدی! این اتفاق زمانی رخ می دهد که تورم ماهیچه ها باعث بیرون زدگی شده باشند و یا چربی و بافت چشم باعث شده باشند شکل چشم ها این گونه شود.

از آن جایی که قرنیه چشم مدام در معرض هوا قرار می گیرد، خشکی چشم را در پی خواهد داشت. علاوه بر این موارد، بیرون‌ زدگی چشم‌ ها می‌ تواند فشار زیادی بر روی عصب بینایی وارد کند و باعث از بین رفتن قدرت دید چشم شود.

علت بیرون زدگی چشم:

• بیماری‌ هایی مانند؛ گلوکوم، پرکاری تیروئید و لوسمی
• اختلال خودایمنی گریوز یا به‌طور خاص‌ تر، افتالموپاتی گریوز

علائم بیرون زدگی چشم چیست؟

• چشم‌ هایی که انگار از حدقه بیرون زده‌ است و می توان آن ها را به وضوح مشاهده کرد
• خشکی بیش از حد چشم
• سفیدی قابل مشاهده در بخش میانی بالای عنبیه و پلک
• ضعف در بینایی
• دوبینی
• چشم‌ درد
• قرمزی چشم
• سردرد
• تب
• احساس نبض در چشم بیرون‌ زده

روش های درمان بیرون زدگی چشم

خشکی چشم در این بیماری را می توان با استفاده از قطره های چشمی رفع کرد.

3- دژنراسیون ماکولا (Age-Related Macular Degeneration)

این بیماری چشمی که به اختصار AMD نامیده می‌ شود، با بالا رفتن سن اتفاق می افتد. دژنراسیون ماکولا یکی از دلایل اصلی نابینایی در افراد 60 ساله و بالاتر از آن می باشد. در این بیماری مرکز شبکیه که ماکولا نام دارد تحت تأثیر قرار می‌ گیرد. ماکولا در واقع مسئول دقیق‌ ترین نوع بینایی در شماست که انجام فعالیت هایی از جمله مطالعه کتاب، رانندگی و … نیازمند دید عمیق و دقیق هستند، از طریق این بخش صورت می‌ گیرد. به طور معمول، اختلال در عملکرد ماکولا ناشی از AMD، تدریجی است. اما در بعضی موارد نیز، از دست دادن بینایی ناشی از این اختلال خیلی سریع‌ و محسوس رخ می‌ دهد. این بیماری چشمی به دو نوع تقسیم می شود:

انواع دژنراسیون:

• دژنراسیون ماکولای خشک:
  

حدود 90 درصد از افراد مبتلاء به AMD از همین نوع رنج می‌ برند. این اختلال زمانی رخ می‌ دهد که بافت ماکولا شروع به پیر و نازک شدن می‌ کند. گاهی نیز علت بیماری AMD خشک، رسوبات زرد و ریزی به نام دروسن است که در زیر شبکیه چشم تشکیل می‌ شود. در این نوع، فرد کاهش بینایی کمتر می باشد.

• دژنراسیون ماکولای مرطوب:

این اختلال زمانی رخ می‌دهد که رگ‌ های خونی ظریف و غیرطبیعی در زیر شبکیه ایجاد می‌ شود که همین رگ ها باعث نشتی خون و مایع زیر شبکیه را به همراه دارد که نتیجه آن انحراف یا زخم در چشم خواهد بود. این نوع از نوع خشک پیشرفت سریع تری دارد به طوری که ممکن است بینایی فرد به طور کامل از بین برود.

علت دژنراسیون ماکولای:

• افزایش سن
• ژنتیک
• رنگ پوست و چشم (افراد دارای رنگ پوست و چشم روشن بیشتر در خطر این بیماری هستند)
• سبک زندگی غلط
• تغذیه نامناسب و کمبود آنتی اکسیدان‌ های خاص مانند ویتامین C و E، لوتئین و روی
• مصرف دخانیات
• چاقی، فشار خون بالا و کلسترول بالا
• قرار گرفتن بیش از حد در معرض نور خورشید

علائم بیماری دژنراسیون ماکولای چیست؟

• تار و مبهم دیدن اشیاء دور و نزدیک
• ایجاد نقاط تیره یا خالی در بینایی
• موج‌ دار دیدن خطوط مستقیم
• بزرگ تر یا کوچک تر دیدن اجسام نسبت به اندازه واقعی‌ شان

روش های درمان دژنراسیون ماکولای

1. نوع خشک: این نوع بدون نیاز به درمان خاصی تنها با مصرف بعضی از ویتامین ها درمان می شود. البته گاها استفاده از لنز نیز روشی تجویزی برای بیمار خواهد بود.
2. نوع مرطوب: این عارضه نیز با استفاده از داروهای تزریقی یا جراحی لیزر و با بستن رگ‌ های خونی ناحیه موردنظر درمان ‌می‌ شود. همچنین درمان‌ های سرپایی کوتاه و بدون دردی برای کند کردن روند این بیماری وجود دارد.

4- کوررنگی Color Blindness

بر طبق گزارش ها 8 درصد از مردان و 1 درصد از زنان جهان به عارضه کوررنگی دچارند. این اختلال به معنای ندیدن رنگ ها نیست، افراد مبتلا به این بیماری در تشخیص رنگ ها دچار مشکل هستند. مثلاً بعضی از بیماران نمی‌ توانند قرمز و سبز را تشخیص بدهند. در حالی که بعضی دیگر نمی‌ توانند آبی را از زرد جدا کنند. درصد کمی از این بیماران نیز فقط رنگ سیاه و سفید را تشخیص می‌ دهند.

علت کوررنگی:

کوررنگی یک بیماری ژنتیکی می باشد و علت دیگری برای آن در نظر گرفته نشده است. کوررنگی به دلیل تفاوت در نحوه واکنش یک یا چند سلول حساس به نور در شبکیه چشم به رنگ‌ های اتفاق می افتد. این سلول‌ ها طول موج‌ های نور را تشخیص داده و به شبکیه قابلیت تفاوت قائل شدن بین رنگ‌ ها را می‌ دهند. کوررنگی فعالیت این سلول‌ ها را مختل می‌ کند.

علائم کوررنگی چیست؟

• عدم توانایی در تشخیص رنگ‌ ها
• ناتوانی در دیدن سایه‌ ها یا تن‌ های همرنگ

روش های درمان کوررنگی

روش قطعی برای درمان این بیماری وجود ندارد. تنها می توان با استفاده از بعضی از عینک ها و لنزها تشخیص رنگ ها را برای فرد ممکن ساخت.

5- اختلال رتینیت CMV یا CMV Retinitis

واژه اختصاری CMV مخفف سیتومگالوویروس است و ویروسی است که منبع اصلی شیوع عفونت در بدن انسان می باشد. این ویروس بدون هیچ گونه علائمی در بدن انسان باقی می ماند و اختلالاتی در سلول‌ های حسگر نور در شبکیه چشم ایجاد می کند. رتینیت یک بیماری جدی است که باید فوراً تشخیص داده و درمان شود. در صورت عدم تشخیص به موقع، این اختلال می‌ تواند منجر به کاهش بینایی و حتی کوری شود.

علت اختلال رتینیت

• سیستم ایمنی ضعیف
• سنین نوزادی و پیری
• شیمی‌ درمانی
• ابتلاء به HIV یا ایدز
• سندرم نقص ایمنی اکتسابی

علائم اختلال رتینیت چیست؟

• احساس وجود اجسام شناور در چشم
• تیر کشیدن چشم
• تاری دید
• وجود نقطه کور در بینایی
• از دست دادن دید محیطی

روش های درمان رتینیت

• داروهای خوراکی، تزریقی یا وریدی برای کند کردن پیشرفت
• اگر یک چشم به این بیماری مبتلا شود، برای جلوگیری از ابتلای چشم دیگر درمان سیستمیک وجود دارد
• جراحی لیزر نیز یکی از گزینه های درمان است

6- بیماری انحراف چشم یا استرابیسم

این بیماری زمانی اتفاق می افتد که چشم ها نمی توانند به صورت هماهنگ بر روی یک جسم متمرکز شوند. در این صورت یکی از چشم ها در جهات مختلف دیگر قرار می گیرد. این اختلال معمولاً ناشی از ضعف عضلات یک یا هر دو چشم است. عضله ضعیف باعث می‌شود که دید شما از شیئی که قرار است روی آن متمرکز شود، دور می‌شود.

این اختلال اغلب در نوزادان بروز پیدا می کند که در کودکان به آن آمبلیوپی یا تنبلی می گویند. بنابراین با مشاهده اولین علائم در کودک خود، به پزشک متخصص چشم مراجعه کنید. تشخیص به موقع، روند درمان را کوتاه و آسان خواهد کرد.

علائم اختلال انحراف چشم چیست؟

• ناهماهنگی حرکت چشم‌ ها
• نقاط انعکاس نامتقارن در هر چشم
• انحراف چشم
• عدم توانایی در اندازه‌ گیری عمق
• خیره‌ شدن فقط با یک چشم

روش های درمان انحراف چشم

با توجه به علت به وجود آمدن بیماری، روش های متعددی وجود دارد. اگر انحراف چشم به دلیل ضعف عضله چشم باشد، در جهت تقویت درمان می شود. گاهی از عینک های طبی برای درمان استفاده می شود.از قطره های چشمی نیز در جهت عدم تاری دید استفاده می شود. همچنین جراحی چشم نیز در برای بیماران حاد در نظر گرفته می شود که روش قطعی درمان است.

7- اختلال جداشدگی شبکیه Retinal Detachment

این اختلال دردی را به همراه ندارد اما به یک پرده خاکستری که در سراسر میدان دید حرکت می کند، تشبیه شده‌ است. این بیماری هنگامی رخ می دهد که شبکیه از بافت‌ های عصبی و خون‌ رسانی زیر آن جدا شود. جداشدگی شبکیه در مراحل اولیه یک بیماری قابل‌ درمان است که البته باید به‌ سرعت اصلاح شود. در غیر این صورت این اختلال می‌ تواند باعث کاهش بینایی و حتی کوری کامل شود.

علت بیماری جداشدگی شبکیه

شبکیه چشم به زجاجیه، یا همان ژل شفاف وسط چشم شما متصل است. با افزایش سن، زجاجیه ممکن است منقبض شده و بخشی از اتصال خود را از دست بدهد. این رویداد باعث کشیده شدن شبکیه می‌ شود. از سوی دیگر، حرکت سلول‌ های عصبی شبکیه چشم می‌ تواند باعث جرقه زدن چشم ‌شود. این جرقه زدن در حالت عادی مشکلی ایجاد نمی‌ کند. اما در برخی موارد، می‌ تواند شبکیه را پاره کرده و اجازه دهد مایع چشم وارد آن شود. همان طور که مایع وارد چشم می‌ شود، شبکیه از بافت زیر آن دور شده و در نهایت از آن جدا می‌ شود.

این جدا شدگی ممکن است بر اثر ضربه به چشم نیز ایجاد شود. اگر جداشدگی شبکیه به سمت ماکولا یا قسمت مرکزی شبکیه پیشرفت کند، تأثیر آن بر بینایی می‌تواند شدیدتر باشد.

علائم جدا شدگی شبکیه چیست؟

• مشاهده پرده خاکستری در جلوی چشم که در حرکت است
• مشاهده اجسام شناور در چشم
• جرقه زدن چشم

روش های درمان جدا شدگی شبکیه

روش های متعددی در زمینه درمان این بیماری چشمی وجود دارد که در ادامه به آن ها اشاره می کنیم:

• جراحی: نوعی درمان با درصد موفقیت بالا برای این اختلال است. البته این در شرایطی است که این بیماری خیلی زود تشخیص داده‌ شود.
• لیزر: پارگی‌ های شبکیه را که علت اصلی جدا شدن آن است، می‌ توان با لیزر ترمیم کرد.
• کرایوپکسی: در این نوع درمان سرمای شدید را بر روی بافت زیرین شبکیه اعمال کرده و به این ترتیب شبکیه را در جای خود نگه می‌ دارند.
• رتینوپلکسی پنوماتیک: در این روش یک حباب کوچک گاز در چشم قرار گرفته و شبکیه را در جای خود نگه می‌ دارد. این درمان معمولاً با لیزر ترکیب شده تا اطمینان حاصل شود که شبکیه به طور دائم در موقعیت درست خود می‌ ماند.
• اسکلرال باکلینگ: بخیه زدن یک یک قطعه سیلیکونی با نام سگک به چشم موقعیتی ایجاد می‌ کند که شبکیه دوباره در جای درست خود بچسبد.

8- بیماری قوز قرنیه Keratoconus

قوز قرنیه یک بیماری با پیشرفت تدریجی است که معمولاً در اواخر نوجوانی تا اوایل دهه بیست شروع شده و ممکن است تا سال‌ ها شما را درگیر کند. این اختلال درواقع نوعی بی‌ نظمی در شکل قرنیه است. این بیماری از تمرکز صحیح نور بر روی شبکیه جلوگیری می‌ کند. در قوز قرنیه، قرنیه معمولاً گرد، نازک و مخروطی‌ تر شده و باعث تاری دید و حساسیت به نورهای روشن می‌ گردد.

علت بیماری قوز قرنیه

قوز قرنیه اختلالی است که دلیل مشخص و واضحی ندارد. اما عواملی چون وراثت، آلرژی و مالش بیش از حد چشمان می تواند قوز قرنیه را به دنبال خواهد داشت.

علائم بیماری قوز قرنیه چیست؟

• تاری دید
• انحراف دید
• دیدن چندین تصویر هنگام نگاه کردن به یک شی
• تغییرات متعدد در نسخه عینک

روش های درمان قوز قرنیه

در مراحل اولیه، لنزهای طبی یا عینک یک درمان مؤثر برای این بیماری است. البته انواع روش‌ های درمانی این بیماری در موارد شدیدتر عبارتند از:

• لنز طبی نرم سفارشی: لنزهای تماسی نرم مخصوصی برای کمک به اصلاح قوز قرنیه وجود دارد.
• لنز سخت نفوذپذیر به گاز (GP): لنزهای GP برای کمک به تصحیح قرنیه نامنظم با پوشاندن آن طراحی شده‌ است.
• لنز تماسی اسکلرال: که لنزهایی با قطر بزرگتر که روی تمام قرنیه قرار دارند، است.
• کراس لینکینگ قرنیه (CXL): در این روش از اشعه ماوراء بنفش و قطره‌های چشمی برای کمک به سفت شدن قرنیه استفاده می‌شود.
• جراحی چشم: در درصد کمی از بیمارانی که لنزهای تماسی نمی‌ توانند آن ها را درمان کنند، گزینه‌ های جراحی برای ترمیم شکل نامنظم چشم انجام می‌ شود. اما امکان انجام این جراحی توسط لیزر وجود ندارد، زیرا احتمال آسیب بیشتر قرنیه وجود دارد.